( Culture cafe)کافه فرهنگ

اگر چه سالهاست که سابقه کار در تاتر را دارد و با کارگردان های خوبی هم در سینما کار کرده ولی این نقش ارسطو در سریال پایتخت بود که باعث دیده شدن «احمد مهرانفر شد».واقعیت این است که او از جنس بازیگران سوپراستار و بیلبورد پسندی مثل بسیاری از بازیگران هم نسل خود نیست و نگاه حرفه ای تری به این هنر دارد. به همین دلیل « احمد مهرانفر» را نمی توان در ذیل سینمای ستاره پرور قرار داد. سابقه تئاتریش در شیوه بازیش بی تاثیر نبوده و سابقه همکاریش با بازیگران بزرگی در تئاتر و سینما، پختگی بیشتری به او بخشیده است. تجربه بازی در کنار بازیگران بسیار باتجربه عرصه تئاتر چون پرویز پرستویی و مهتاب نصیرپور و حبیب رضایی در نمایشنامه معروف «فنز» موجب شد که حتی برخی صاحب نظران بازیش در نقش «جًی. جًی» را بهترین بازی و شخصیت «فنز» بدانند. بیشتر از این حتی برخی منتقدان موقعیت حرفه ای او را با پرویز فنی زاده قیاس می کنند. مهران در ارتباط نسبت جنس بازی خود با مرحوم فنی زاده این شیوه رسیدن به نقش را «بیرون به درون» می نامد استانیسلاوسکی مطرح کرده بود. به نظر او پا گذاشتن به لایه های درونی و روانی نقش نیاز به تمرین در مدت زمانی طولانی دارد. زمانی طولانی لازم است که بازیگر به طور درونی و بیرونی از خود یا شخصیت قبلی که خلق کرده، جدا شود و به شخصیت جدید برسد. مهرانفر می گوید: « در مواجهه با اشخاص دور و برم عادت بسیار بدی دارم که همین عادت در سبک بازیگری ام هم اثر گذاشته است. من قبل از اینکه توجه کنم طرف مقابلم در مورد چه چیزی صحبت می کند، حواسم متوجه این موضوع می شود که طرف مقابل چگونه صحبت می کند. فکر می کنم افرادی نظیر فنی زاده بعد از خوانش اولیه متن و قبل از فکر کردن به هر چیزی به مشخصات فیزیکی و رفتاری و بیانی شخصیت فکر می کنند و سعی می کنند در محیط اطراف شان یک مابه ازای بیرونی و عینی از آن شخصیت بیابند.»

با این حال به نظر می رسد که او قدرت و مهارت بیشتری در نقشهای درونگرا داشته و رفتارشناسی،جنس صدا و نوع دیالوگ گویی او تناسب و سنخیت بیشتری با این طیف از نقشها دارد. شاید به همین دلیل است که با توجه به اینکه در فیلمهای مهم ومعروفی بازی کرده اما در حافظه مخاطب به یاد می ماند. مثلا برخلاف بازیگری مثل حامد بهداد که التهاب و هیجانات درونی خود را برون فکنی می کند اما او بازی زیرپوستی و درونی تری دارد و یک نوع آرامش و سکون در جنس بازی اش، احساس می شود. خصلتهایی که شاید در کاراکتری که بازی می کند مشهود نباشد یا حتی شخصیتی برون گرا داشته باشد اما همان نیزآرامش شخصی او هضم می شود. مثلا به بازی او در فیلم « درباره الی» توجه کنید که با التهاب بیرونی قصه و شخصیت های دیگر داستان، منوچهر شخصیت آرام تر و کنترل شده تری دارد. خود مهران فر در ارتباط با رسیدن و درک یک نقش می گوید: « من سعی می کنم در مرحله کشف نقش بیش از «رسیدن» به نقش، به «پیدا کردن» نقش بپردازم. منظورم از پیدا کردن نقش یعنی پیدا کردن یک مابه ازا یا الگوی بیرونی است که بتوانم از آن عناصر تقلیدی بگیرم. این تقلید در مرحله بعد به الهام می رسد.»

احمد مهرانفر، موقعیت های یکدستی را در بازیگری تجربه نکرده و تنوع درژانرهای سینمایی و شخصیت های متفاوت را در کارنامه خود دارد. ازجمله نقش های متفاوت او می توان به نقش یک فرد دوجنسه در فیلم «آتش بس» یا نقش یک دستفروش عشق فوتبال در فیلم « هیچ» اشاره کرد. هرچند که بیش از همه حضورش در نقش منوچهر در فیلم « درباره الی » بیشتر دیده شد. مهرانفر در فیلمهایی مثل استشهادی برای خدا، حقیقت گمشده، اقلیما، هیچ، کلبه، نفوذی، آتش بس، تسویه حساب، روابط و درباره الی بازی کرده اما یا در نقش های کوتاه حضور داشته یا نقش های مکمل. البته این بدین معنی نیست که کاراکترهایی که بازی کرده فرعی و فاقد تاثیرگذاری بوده اند. برعکس تمرکز و آرامشی که در نوع بازی مهرانفر وجود دارد در کنار موقعیت دراماتیکی کاراکتر در ساختار درونی قصه، تاثیر گذاری و باورپذیری بازی او را تضمین می کند.رشد او در سینمای ایران در همین چند سالی که بیشتر دیده شود به واسطه همین عمق و توجه او به کیفیت بازی اش بوده نه حضور کمی و شهرت طلبانه. رویکرد حرفه ای او را در عالم بازیگری می تواند به گزینش های حرفه ایش در انتخاب نقش بازشناسی کرد. نقشهایی که هرچند بیشتر کوتاه و فرعی بوده اند از کیفیت و موقعیت پیچیده دراماتیکی برخوردار بوده و نقش موثری در پیش برد قصه داشته اند. در این میان البته استثناهای هم بوده اند مثل شخصیت پزشک در فیلم « نفوذی» که این روزها در حال اکران است. او در این فیلم نقش پزشک جوانی را ایفاء می کند که درگیرعشقی می شود که او را به جاهایی می کشاند که نرفته و هیچ وقت هم دوست نداشته برود، اما به خاطر این عشق وارد کشوری می شود که در حال جنگ است و ناآرام. او وارد جاهایی می شود که با ایدئولوژی و فرهنگ او سنخیتی ندارد». مهرانفر در این نقش حضور چندان موثری ندارد و شخصیتی کم و بیش خنثی را بازی می کند که خیلی در پیشبرد درام موثر نیست. این از جمله نقش های شهری و مدرنی است که در مقابل برخی از نقشهای روستایی او مثلا در استشهادی برای خدا بازی کرده است. اگر بخواهیم مولفه های بازیگری احمد مهرانفر را در چند جمله خلاصه کنیم باید به آرامش و بازی درونی او جنس و تن صدایش بدانیم که بیش از ویژگی های دیگرش برجسته است. شاید به همین دلیل است که بازی و شخصیت هایی که بازی کرده در حضور بازیگران دیگر، سکون پویا و آرامش بیشتری دارد. انگار او نیز مثل ارسطو از حساس شدن نقش گریزان است.