مردان آهنین متهم اصلی قتل داداشی
کژکارکردهایی یک برنامه تلویزیونی
اصلا جای تعجب ندارد! باید چنین روزی را پیش بینی می کردیم. قتل روح الله داداشی محصول یک فرهنگ سازی نامطلوب رسانه ای است که ورزش را بدون ارزش و معیارهای اخلاقی و صرفا بر مبنای سنجش زور و بازوی ورزشکاران در سطح رسانه ملی تبلیغ و ترویج می کند و اصلا مگر این مردان آهنین با آن بازوان قطور و هیکل های نامتعارف، ورزشکار به معنای متعارفش هستند؟! آیا مگر بلند کردن و کشیدن و حمل کردن وزنه ای سنگین فضیلت محسوب می شود؟ جز اینکه آن را صرفا یک سرگرمی رسانه ای بدانیم که می تواند مخاطب را برای لحظاتی به خود مشغول کند مثل بسیاری از مسابقات تلویزیونی دیگر. متاسفانه برنامه مردان آهنین بدون فرهنگ سازی و مثلا تبلیغ روحیه و اخلاق جوانمردی،خود این زورآزمایی را به یک فضیلت بدل کرده و به ویژه در چند سال اخیر با حواشی زیادی هم همراه بوده است و شایعات زیادی درباره آن زمزمه شده است از جمله درگیری های بین خود همین مردان آهنین و حتی چاقوکشی و ... چندی پیش امیر قرایی یکی از شرکت کنندگان که لقب قوی ترین مرد ایران را در یکی از این مسابقات کسب کرده و آن را یدک می کشد، خارج از این گود جان جوانی را گرفته و جوان دیگر را ناقص می کند. استعفاء و کنارگیری رضا جاودانی مجری ثابت مسابقه مردان آهنین از این برنامه و افشاگری های او درباره جنجالهای پشت صحنه این برنامه امروز حقیقت خود را بیشتر آشکار می کند. او در یک مطاحبه مطبوعاتی گفته بود : «دوست نداشتم جایی در مورد این مسائل حرف بزنم چون شاید به خیلیها بربخورد و حاشیههایی ایجاد شود که نه برای ورزش خوب باشد و نه برای مسابقهای همچون مردان آهنین که آموختن رسم جوانمردی اولین هدفش است».
قتل مرحوم داداشی واجد پیام های مختلفی است که دست کم یکی از مهمترین آنها به کار برنامه سازان و اصحاب رسانه برمی گیردد فرقی هم نمی کند این مساله می تواند برای رسانه های غیر تصویری و ورزش های دیگری هم صادق باشد. هرچند که نمی توان یک طرفه به قاضی رفت و صرفا یک برنامه رسانه ای را مقصر یک اتفاق تلخ دانست اما نمی توان تولید یک سرگرمی و مسابقه تلویزیونی را صرفا به عوامل و جوانب تولیدی و سویه تکنیکی آن تقلیل داد. این برنامه زمینه ای برای منزلت بخشیدن و اعتبار اجتماعی به افراد شرکت کننده و چه بسا شهرت کاذب آنان شد. شهرت واعتبار به زورمندی و داشتن قدرت بدنی و مزایای مادی و رفاهی که در پی آن ایجاده می شود می تواند قرایی را به خود غره کرده یا جان داداشی را بیهوده بستاند!
تاثیر و دامنه پیامدهای یک برنامه رسانه ای را نباید دست کم گرفت. چنانچه طبق پژوهش و آمارهای منتشر شده سریالهای شبکه فارسی وان به افزایش 15 درصدی طلاق در جامعه ما منجرشده یا هنجارهای و خرده فرهنگ های کاذبی که به واسطه حاشیه های مسابقه ای مثل مردان آهنین ایجاد می کند می تواند تا مرز خسارت جانی هم کشیده شود. شاید در همین برنامه مردان آهنین دم زدن از جوانمردی و اخلاق ورزشکاری لق لقه زبان مجریان و شرکت کنندگان باشد اما حاشیه ها و جنجالهای درون برنامه و مناسباتی که در نفس و ماهیت این مسابقه در طول این سالها شکل گرفته و صورت بندی شده حقیقت دیگری را نشان می دهد. حقیقتی که امروز با قتل مرحوم داداشی عریان شده و نمی توان با هزاران توجیه و دلیل تراشی از آن چشم پوشید. بدیهی است واکاوی زمینه ها و دلایل این قتل به تحلیل جامعه شناختی و روانشناسی نیازمند است اما بدون شک یکی از ابعاد این ماجرا به ماهیت مسابقه مردان آهنین برمی گردد که خواسته یا ناخواسته در وقوع این حادثه تلخ موثر بوده است. این تاثیر را می توان از شایعات و زمزمه هایی که بر تعطیلی و لغو مسابقات مردان آهنین در روزهای گذشته مطرح شد ردیابی کرد. با این حال مدیر روابط عمومی شبکه سه سیما این شایعه را نه تایید میکند و نه تکذیب. محمود رضا منتظری به سایت خبرآنلاین میگوید: «هنوز برنامههایی که برای عید روی آنتن میروند مشخص نشدهاند و در موعد مقرر در مورد این برنامهها تصمیمگیری میشود. برنامه «مردان آهنین» هم در هفت هشت سال گذشته فقط درنوروز روی آنتن رفته و برای روشن شدن ساخت مجدد آن باید تا زمان شروع ساخت برنامهها برای عید سال 1391 صبر کرد.»
هر اتفاق تلخی می تواند درس و حکمت ارزشمندی هم در خود داشته باشد. دست کم برنامه سازان تلویزونی به ویژه درارتباط با تولید برنامه هایی که با هیجانات و عواطف آدمی سرو کار دارد باید حساست و دقت بیشتری به خرج دهند تا در دام کژکارکردهای یک رخداد رسانه ای نیفتند. به ویژه برنامه های که قهرمان محور و قهرمان ساز هستند نیازمند تمهیدات اخلاقی – روانشناختی بیشتری هستند که قهرمان های خود را به ضد قهرمان یا قربانی ضدقهرمان ها بدل نکنند! رئیس مرکز اطلاع رسانه ای نیروی انتظامی یکی از دلایل مهم قتل مرحوم داداشی را فقر فرهنگی قاتلان عنوان کرده است ولی آیا برنامه مردان آهنین به وظیفه فرهنگ سازی خود درست عمل کرده است؟وقتی عاقبت ورزشکاران یک مسابقه تلویزونی به قاتل و مقتول مننتهی می شود آیا نباید برنامه مردان آهنین را به عنوان متهم اصلی قتل مرحوم داداشی مورد بازخواست قرار داد؟!




سيد رضا صائمي