تصوير تارخ در تاريخ تلويزيون
اگرچه تعداد بازيگران حرفهاي كه در 3 حوزه تئاتر، سينما و تلويزيون درخشيده باشند و در هر كدام از اين حوزهها نقشهاي ماندگاري به يادگار گذاشته باشند كم هستند، اما در ميان همين تعداد اندك نيز بازيگري مثل امين تارخ، واجد يك ويژگي ديگري هم هست و آن مدرس بازيگري و صاحب نظر بودن در اين حرفه است.

بازيگران معروف زيادي از آموزشگاه بازيگري وي به سينما و تلويزيون معرفي شدند كه نمونهاش رامين راستاد است كه در سريال جراحت نقش داماد تارخ را بازي ميكند.
امين تارخ سال 1332 در شيراز به دنيا آمد. تحصيلاتش را در رشته مديريت امور فرهنگي ادامه داد و سال 1364 مدرك كارشناسي ارشدش را هم گرفت.
او در نمايشهايي مانند اتللو، انسان خوب سچوان، ارثيه ايراني، الكترا، بكت و تسليم شدگان بازي كرد و پس از آن كه در سينما و تلويزيون به جايگاهي رسيد، اين هنر را فراموش نكرد.
اگرچه فيلم چمدان به كارگرداني جلال مقدم اهميت زيادي در كارنامه تارخ داشت و با آن به سينماي ايران معرفي شد، اما بازي وي در 2 فيلم پرنده كوچك خوشبختي و پائيزان او را به شهرت بيشتري رساند؛ اما واقعيت اين است كه تارخ با تلويزيون به شهرت واقعي رسيد. نقطه عطف اين ماجرا هم سريال بوعلي سينا، ساخته كيهان رهگذر است. سريالي كه در آن، تارخ بازي نقشهاي تاريخي را تجربه كرد.
اين موفقيت با بازي در سريال مشهور سربداران تمديد شد و در ذهن مخاطب به ثبت رسيد. پخش گسترده اين سريال در سالهايي كه از در و ديوار سريال تلويزيوني و تلهفيلم نميريخت و با توجه به محدوديت شبكهها و برنامههاي تلويزيون، تاثير زيادي در تثبيت جايگاه تارخ به عنوان بازيگري مطرح داشت. سربداران جزو چند سريال برجسته و پرهزينه سالهاي پس از انقلاب است كه محبوبيت آن باعث محبوبيت بازيگران و ديگر عواملش نيز شد.
حضور امين تارخ در سريالهاي تلويزيوني را به 3 گروه عمده ميتوان تقسيم كرد. سريالهاي تاريخي، سريالهاي مناسبتي و سريالهاي خانوادگي كه البته در اين آخري حضور كمرنگتري داشته است.
بوعلي سينا نقطه عطف امين تارخ در نقشهاي تاريخي است كه به چند دليل به شهرت و محبوبيت وي كمك كرد كه يكي از دلايل مهم آن علاقه ايرانيان به شخصيت بوعلي سيناست كه افتخار بزرگ علمي و فرهنگي براي ايرانيان محسوب ميشود و جالب اينكه شباهت ظاهري تارخ با شمايلي كه از بوعلي سينا در تاريخ مانده زياد است.
شايد دومين شخصيت تاريخي ـ مذهبي كه تارخ در تلويزيون بازي كرد به سريال معصوميت از دست رفته ميرباقري برميگشت كه بخوبي توانست از تجربيات تئاتريش در اين سريال استفاده كند.
گونه دوم سريالهاي تلويزيوني كه البته حضور تارخ در آن نسبت به 2 شكل ديگر كمتر بوده سريالهاي اجتماعي ـ خانوادگي است كه شايد نقطه عطف آن را بتوان سريال آپارتمان دانست كه بازي موثر امين تارخ در كنار پرويز پرستويي موجب شد آن سريال از سوي مخاطبان مورد توجه قرار بگيرد، بويژه اينكه در آغاز دهه 70 تصوير روشني از آپارتماننشيني و زندگي مدرن ارائه ميكرد كه شخصيت امين تارخ در آن به عنوان يك الگوي اخلاقي مورد تاييد قرار ميگرفت.
اما پس از آن، تارخ حضور كمتري در تلويزيون داشت تا اينكه دوباره با تولد يك شكل جديد از سريالسازي كه به سريالهاي مناسبتي معروف شده حضور وي در تلويزيون پررنگتر شد و در اين دسته از سريالها امين تارخ شخصيتهاي اصلي قصه را بازي كرده است.
نقطه عطف اين بازيها شخصيت دكتر پژوهان در سريال اغما بود كه يكي از شاخصترين سريالهاي ماورائي در تلويزيون محسوب ميشود.
تارخ در اين مجموعه ايفاگر نقش كسي بود كه در عين مومن بودن و داشتن عقايد و باورهاي مذهبي، فريب شيطاني را خورده كه خود را در شمايل يك فرد با ايمان و موجه نشان و دكتر را در مسيري قرار داد كه با موقعيت ايماني وي در تضاد بود.
از جمله نقاط مثبت اين سريال علاوه بر جذابيتهايي كه سريال از حيث ماورائي براي مخاطبان داشت بازي قدرتمند و تاثيرگذار تارخ بود.
نقشي كه بيش از آنكه برآمده از جذابيتهاي دراماتيك كاراكتر باشد، به قدرت بازيگري تارخ برميگشت كه توانست در شمايل يك قهرمان، دكتر پژوهان را برجسته كند و البته اين نكته مهم است كه حضور بازيگران بزرگي چون تارخ در يك سريال مناسبتي چقدر ميتواند به جذابيت بيشتر آن كمك كند، در حالي كه تارخ نه فقط در تلويزيون كه در سينما هم به عنوان يك بازيگر ستاره با مناسبات و لوازم سوپراستار بودن شناخته ميشود و ميتوان او را همچون رضا كيانيان يا پرويز پرستويي به عنوان بازيگران ميانسال و حرفهاي در نظر گرفت كه با قدرت و تجربه بازيگري خود گاه يك تنه ميتوانند بار فيلم را به دوش بكشند و به جذابيت آن كمك كنند. در مورد تارخ بايد چند عامل ديگر را هم اضافه كرد.
علاوه بر دانش نظري و سواد تئوريكي كه او در حوزه بازيگري دارد، تجربيات تئاتريش هم به كمك او ميآيد تا نقشي را كه به عهده او گذاشتهاند، ماندگار كند. از اين حيث ميتوان او را با رضا كيانيان مقايسه كرد. اما يك امتياز ديگر تارخ كه به صلابت او در نقش كمك ميكند نوع و جنس صدايش است كه اقتدار و نفوذ كلام او را افزايش ميدهد از اين منظر هم ميتوان او را با مرحوم خسرو شكيبايي مقايسه كرد كه صدا و قدرت بيانش، برگ برندهاي براي او محسوب ميشد.
تارخ در جراحت بازهم تجربه حضور خود را در سريال مناسبتي تداوم بخشيد و با ايفاي نقش بزرگ، بار ديگر قدرت بازيگري خود را به رخ كشيد.اگرچه حضور بازيگران بزرگي مثل امين تارخ به اعتبار يك سريال تلويزيوني كمك ميكند، اما بازيگراني مثل او به سريالهاي معتبر و بزرگتري نيازمند هستند تا هنر بازيگري خود را بيشتر در معرض نمايش بگذارند.
سيد رضا صائمي