مصطفي رزاق کريمي ، اولين فيلم سينمايي اش را در بستر چنين فضايي مي سازد که گويي امروزه به مساله اجتماعي و خانوادگي مهمي بدل شده که دامنه آن به موازات بسط مدرنيسم در ايران و چالش هايش با سنت که بيش از هر چيز در کانون خانواده تبلور دارد تا تهديد روابط زناشويي پيش رفته است . «حس پنهان » قصه زوج مرفهي است که ظاهرا همه چيز زندگي شان جور است الا حس تعلق و عشقي که بنيان زندگي آنها قرار بگيرد. امير زندي صاحب يک شرکت تبليغاتي ، اگرچه همسري زيبا و تحصيلکرده به نام سيمين دارد که متخصص روانپزشکي است و بالطبع بايد زندگي گرم و زيباتري داشته باشد، اما به دليل نداشتن فرزند، چندان از زندگي لذت نمي برد و اين وضعيت رنجش مي دهد. سيمين هم به دليل سقط جنين که داشته مي ترسد فرزندي بياورد که احتمال دارد به مشکل جسمي يا روحي مبتلا باشد. روانپزشک بودن وي نيز اين ترديد را دامن مي زند و او را از دست زدن به چنين ريسکي باز مي دارد. اما اين خود بهانه اي یا سرکوب نيازي در امير مي شود تا طي اتفاقي به ندا دل ببندد و اين قصه آغاز شود.

حس پنهان ، بنياد معنايي و ساختار مضموني خويش را بر روان شناسي روابط انساني مي گذارد و قصد دارد تا با طرح خلاها و کمبودها و عقده هايي که زندگي مدرن يک زوج را تهديد مي کند و به بن بست مي کشاند، وضعت نهاد خانواده را در جامعه کنوني به تصوير بکشد.

عشق ، جدايي ، وصل و اعتماد و خيانت بستر رفتاري اين تضاد ديالکتيکي را فراهم مي کند تا وضعيت عاطفي رواني کاراکترهاي چهارگانه قصه در نوسان اين روند روانکاوي شود. اما براي اين کار صرفا به حضور يک روانکاو و يک روان پريش اکتفا مي شود و هيچ نشانه اي از تحليل روان شناختي و خلق موقعيت هاي دراماتيک مبني بر آن ديده نمي شود و حتي مي تواند بر برخي روابط انساني بويژه ميان سيمين و امير نقد داشت . نحوه رويارويي سيمين به عنوان يک روانپزشک با همسرش بويژه بعد از فهميدن خيانت او، همچنين تصميمش درخصوص بچه دار نشدن که در نارضايتي امير نسبت به زندگي اش نقش عمده اي داشت ، چندان روانکاوانه نيست . از سويي ديگر تکليف عاطفي ندا با امير در ابهام است ؛ يعني معلوم نيست که او واقعا عاشق امير است يا با توجه به موقعيت و علاقه او به فکر رهايي خود وخانواده اش از وضعيت موجود است يا اين که اين ارتباط را به عنوان بخشي از خرده فرهنگ مدرن براي تغيير پايگاه طبقاتي اش پذيرفته است . عجيب تر از اينها تاکيد کارگردان بر نگاه و چشم هاي کاراکترها در بروز منويات دروني و شرايط عاطفي شان است که بيش از کنش هاي رفتاري ديگر مورد توجه قرار مي گيرد. در حالي که نشانه خاصي از اين بازي چشم ها و رقص نگاه ها در بيان احساسات و رنج هاي دروني قهرمان هاي قصه ديده نمي شود که فراتر از موقعيت سازي و بازي معمولي باشد.

حس پنهان مدعي است که به دنبال مقصر نبوه و خواسته به دور از قضاوت ها و پيش فرض هاي ذهني و از قبل تعيين شده نسبت ميان ندا و امير و سيمين و امير را در يک حالت مثلثي نشان دهد و البته با يک شخصيت عجيب و روان پريش به نام بهرام برادر ندا اين وضعيت را به حالت مربعي مبدل مي کند که همين عامل موجب تخريب دوگانه ندا و امير مي شود و زندگي همه را ويران مي سازد. گرچه کارگردان در نهايت با پايان بندي خود نشان مي دهد که همواره اين زن است که قرباني اصلي عشق و خيانت مي شود و فرقي نمي کند که اين زن ندا باشد ياسيمين ، نگاه خيره و پر از درد آنها به هم بر سر قبر بهرام تداعي همين نکته است .

حس پنهان اگرچه تلاش فيلمساز براي طرح سينمايي قصه گوست ، اما قصه تکراري را روايت مي کند که نوآوري و خلاقيتي در ساختار روايي و فرم قصه پردازي آن ديده نمي شود و شايد مهم ترين عنصري که برجستگي يافته و به چشم مي آيد، نقش روان پريشانه بهرام با بازي حامد بهداد است . اگر چه او تلاش کرده بازي متفاوتي در کاراکتر بهرام داشته باشد، اما کمي اغراق آميز و تصنعي به نظر مي رسد.

در نهايت حس پنهان به جاي آن که احساسات عميق پنهاني را آشکار کند، تنها به روايتي از رابطه ظاهري آنها مي پردازد.

شايد اگر وزير فرهنگ و ارشاد جشنواره امسال را تجربه و بي نظمي و آشفتگي و اتلاف وقت و صداي بد و نارساي فيلم ها را عملاً حس مي کرد، سخن خود را مبني بر اينکه جشنواره بيست و ششم فيلم فجر محصول دولت نهم است پس مي گرفت يا اصلاً بر زبان نمي آورد. البته قصد ندارم تمام کاسه کوزه ها را سر دولت بشکنم و همه چيز را به مديريت کلان نسبت دهم که بي نظمي و بي برنامگي خصلت فرهنگي و محصول تقدير تاريخي ما است، نه صرفاً يک آنومي و ناکارآمدي سياسي، گويي اين آشفتگي و هرهري مسلکي و بي تقيدي و آويزان بودن به اپيدمي پايدار و همه جانبه يي بدل شده که نه تنها ساحت فردي که حوزه هاي اجتماعي و فرهنگي ما را نيز درنورديده است. خودمانيم، مگر ما که با پرستيژ منتقد و اهل قلم و نويسندگي به زمين و زمان غر مي زنيم و به همه چيز با شک و سوءظن مي نگريم حال و روزي بهتر از ديگران داريم. کافي است در همين سينماي مطبوعات و رسانه ها که جمع متخصصان و منتقدان و خبرنگاران اهل فن جمع است، در آن هياهو و دود سيگار و ماچ و بوسه هاي دوستان و تحسين و فحش و جوک تعريف کردن و اس ام اس و بلوتوث بازي ها، کلاه مان را قاضي کنيم و کمي با فاصله و به دور از جوزدگي هاي کاذب به خود بنگريم تا دريابيم که چقدر در روزمرگي و بيهودگي به سر مي بريم و خودمان خبر نداريم يا به روي خودمان نمي آوريم. گويي نه تنها سينما و فيلم ها و جشنواره تکراري و ملال انگيز شده بلکه خودمان نيز به عنوان بخشي از اين پازل بزرگ به تکميل اين چرخه معيوب کمک مي کنيم. بي حوصله و خسته ايم، خواب مان مي آيد و گاهي به جاي اينکه برويم فيلم ببينيم دور ميز مي نشينيم و چاي و شيريني مي خوريم و اس ام اس هاي جديد را رد و بدل مي کنيم و حقيقتش گاهي حوصله همديگر را هم نداريم. هر چه از جشنواره مي گذرد سعي مي کنيم بيشتر از هم فرار کنيم و از کنار هم بگذريم و اصلاً چرا از کنار هم، از کنار فيلم و سينما و کارگردان هم به راحتي عبور مي کنيم. انگار ديگر حال بحث هاي جدي و چالشي را نداريم. در واقع جشنواره را خيلي جدي گرفتيم نه سينما و فيلم و فرهنگ و... اين جشنوارگي يا جشنواره زدگي دامن اهل سينما را چنان گرفته است که متن را به نفع حاشيه رها کرده اند. عمق اين بي تعيني، ساختارشکني و چارچوب ناپذيري و بحراني بودن در روابط و مناسبات انساني خود را نشان مي دهد تا مقتضيات سينمايي، دلخوري کارگردان از منتقدان که بر آتش سبز جشنواره آبي سرد مي ريزند و مناقشه منتقدي با منتقدي ديگر در اين باره چالشي ديگر ايجاد مي کند. فيلم ها يا به دل معناگرايي و ساختارشکني پيش مي روند يا سر از خيانت و جدايي و عشق هاي سرکوب شده درمي آورند. کنعان از حس پنهاني مي گويد که روابط عاطفي را درهم مي شکند و به همين سادگي زندگي را به ملالت و تکرار سوق مي دهد و هميشه هم پاي يک زن در ميان است. تم غالب فيلم ها همين آسيب شناسي روابط انساني است. حاصل اما همان تلخي زيست- جهان ما است که از دلزدگي و افسردگي و ملال پر شده است.

اتفاق جالبي که در جشنواره امسال رخ داد و به شکلي نمادين اين دلخوري هاي حرفه يي را بازنمايي کرد تصادف اتومبيل يک بازيگر با اتومبيل يک منتقد بود. گويي همه چيز دست به دست هم داده است تا عمق اين تضاد و رويارويي فرهنگي در ساحت سينما برملا شود و رقابت ها سايه سنگين خود را بر رفاقت ها چنان بيندازد که هويت حرفه يي و مقتضيات آن قرباني اصالت اخلاقي و انساني شود. همه چيز درهم ريخته و پريشان و تکراري است حتي ساندويچ هايي که هر روز براي اهالي رسانه و سينما سرو مي شود تکراري است، يکي هم پيدا نمي شود بگويد بابا اگر هر روز جوجه کباب هم بدهيد دلزدگي ايجاد مي کند. لااقل در همين فست فودها تنوع ايجاد نمي کنند تا در تغذيه جسمي اين جماعت علاف، جاذبه ايجاد شود.

تازه فرض کنيم همه چيز جشنواره سرجايش باشد و هيچ ضعف و کمبودي در اجراي برنامه ها ديده نشود، به قول يکي از دوستان منتقد محصول اين همه هياهو و رفت وآمدها و صرف هزينه و وقت و انرژي چيست؟ واقعاً چقدر نقدها و مقالاتي که در حوزه فيلم و سينما نوشته مي شود مورد توجه مخاطبان قرار مي گيرد و مثلاً افکار عمومي را نسبت به سينما حساس و عميق مي سازد يا اصلاً چند درصد از مردم به خاطر نقدها به تماشاي فيلمي راغب مي شوند يا بعد از تماشا براي درک بهتر فيلم به سراغ مطالعه آنها مي روند، باز هم همين جمع خودماني منتقدان و سينماگران است که نقدهاي همديگر را مي خوانند و نق مي زنند و ده ها واکنش ديگر نشان مي دهند، هرچند چاره يي هم نيست. اگر خودمان هم خودمان را تحويل نگيريم که بايد در دکان نقادي را گل بگيريم، براي همين است که باز هم دل مان را به اين جشنواره و مناسبت هاي آن خوش مي کنيم اگرچه دل خوشي از آن نداريم. ببينيد اين پارادوکس وجودي دست از سر اين مطلب هم برنمي دارد. جشنواره امسال خود نمادي قدرتمند از وضعيت سينماي ما بود و چه بسا نشاني از وضعيت خود ما باشد. يخ زدگي و بي انگيزگي و تکرار و ملالت از سروکله مان بالا مي رود و آشفتگي هر لحظه ما را در خود فرو مي برد، جشنواره به عادت واره يي بدل شده که کنش آگاهانه و عقلاني ما نسبت به سينما را به واکنش ناآگاهانه و از سر استيصال بدل کرده است. همين طور مي آييم و مي بينيم و حرف مي زنيم و مي رويم و حتي خود را هم جدي نمي گيريم. گويا جشنواره به سنت و آييني اسطوره يي بدل شده که هر سال بايد مراسم و آيين هايش مثل چهارشنبه سوري برگزار شود و امسال نيز بگذرد. من فقط مانده ام که چطور با اين اوضاع ملال انگيز نمي توانيم از سينما و جشنواره دل بکنيم. نسبت ما با سينما مثل زن و شوهري مي ماند که قصد جدايي از هم را دارند اما به خاطر بچه ها و اميد به بهبود روابط شان آن را به تاخير مي اندازند. به قول محمدعلي بهمني، شاعر معاصر، با همه بي سر و ساماني ام، باز به دنبال پريشاني ام.

اين روزها ماراتن رقيبان سرسخت علمي با نزدیک شدن آزمون كارشناسي ارشد جدي تر شده و تب و تاب قبولي در فوق ليسانس به اوج خود مي رسد و داوطلبان مشتاق براي جا نماندن از رقيبان پر تلاش اين مسابقه علمي كمر همت را محكم تر مي بيند و با جمع آوري انواع كتابها و منابع و اطلاعات و گاهي ثبت نام در كلاسهاي پر زرق و برق آمادگي كارشناسي ارشد كه اين روزها مثل نقل و نبات بر سرراه داوطلبان ريخته مي شود به هر نحوي شده مي كوشند تا خود را به انواع معلومات و اطلاعات مجهز كنند. كنكور كارشناسي ارشد اگرچه در ظاهر مانند ساير آزمونهاي دانشگاهي است اما تفاوتهاي عمده اي با آن دارد اول اينكه همه آنان يكه در اين امتحان شركت مي كنند حداقل يك بار آزموني اينچنيني را تجربه كرده اند و با مسائل و مشكلات آن آشنا هستند. بنابراين با آزموني روبرو هستم كه داوطلبان آزمون كارشناسي ارشد، فضاي دانشگاه را تجربه كرده اند و به نحوه درس و بحث نحوه گذراندن ترمها و ياس كردن واحدها آشنا هستند و پاي صحبت دهها استاد نشسته اند. بسياري ازاين داوطلبان در دوره كارشناسي با رشته تحصيلي خود به خوبي آشنا شده اند لذا يا تصميم بر ادامه تحصيل در همان رشته را مي گيرند و يا به دلايل ديگر تغيير رشته مي دهند منظور اينكه داوطلبان كارشناسي ارشد، شناخت بيشتر و بهتري از رشته تحصيلي كه مي خوانند در آن ادامه تحصيل بدهند دارند و دست به گزينش آگاهانه مي زنند. شناختي كه محصول تجربه شخصي خودشان است و كمتر تحت تاثير راهنماي هاي ديگران است. آزمون كارشناسي ارشد امتحاني با ظرفيت كم و داوطلبان باتجربه و آگاه است كه اكثرشان مي دانند كه قدم در چه راهي مي گذارند. با اين وجود شرايط اجتماعي و سياسي نيز اين آزمون را تحت اشعاع خود قرار مي دهد. مثلا در سالهاي اخير به دليل شرايط سياسي گرايش به برخي رشته ها مانند ارتباطات، جامعه شناسي و علوم سياسي افزايش يافته و خيل عظيمي از افراد از رشته ها ي مرتبط و غير مرتبط به سوي اين رشته ها هجوم مي آورند و قبولي در اين رشته ها را سخت تر مي كنند چه بسا افرادي كه استعداد ويژه يا توانايي خاصي براي رشته هاي مذكور ندارند ولي به دليل فضاي تببليغاتي جامعه قدم در اين راه مي گذارند يكي از آسيب هاي اين مساله اينست كه بسياري از داوطلبان رشته هاي فني و تجربي مثلا توانايي بيشتري در زمينه دروس آمار و رياضي و زبان دارند از شانس بهتري نسبت به كارشناسان خود اين رشته ها برخوردارند كه معمولا در اين دروس ضعيف تر هستند. توانايي در زبان يكي از مهمترين عوامل قبولي در كارشناسي ارشد است و برخي تنها به دليل اين توانايي و عدم شناخت كافي نسبت به مباني و تئوريهاي رشته هاي خاص وارد دوره فوق ليسانس مي شوند كه هيچ نفع علمي نه براي خود و براي نظام آموزشي و جامعه دارند متاسفانه امروزه تب قبولي در كارشناسي ارشد به شكل بيمارگونه و غير منطقي نه مبني بر علائق و استعداد بلكه مبتني بر چشم و همچشمي و رقابت هاي صنفي و خانوادگي رو به افزايش است. بخش قابل توجهي از داوطلبان نيز كارمندان دولت هستند كه صرفا براي ارتقا شغلي ومالي شانس خود را محك مي زنند.رشد قارچ گونه انواع كلاسهاي آمادگي كارشناسي ارشد نيز خود گواه بر اين معني است. آموزشگاههايي كه از اين ذوق زدگي كاذب جامعه براي قبولي در آزمون ارشد به نفع جيب خود سود مي برند. بسياري از اين موسسات صرفا وجهه اقتصادي دارند و داوطلبان بايد با شناخت و دقت بيشتري پاي در اين مراكز بگذارند. كارشناسي ارشد، فرصت خوبي است تا آدمي، استعدادها و علائق واقعي خودرا بشناسد و آنها را پرورش دهد. آزمون كارشناسي ارشد بايد به گونه اي برگزار شد كه تنها آنهايي كه انگيزه هاي تحصيلات علمي و پژوهشي و شيفتگي به علم آموزي دارند. شانس قبولي بيشتري داشته باشند چه بسا انسانهاي عميق و با سوادي كه به دليل شكل و محدوديتهاي اين آزمون نمي توانند از اين فرصت علمي استفاده كننده و چه افرادي كه تنها به دليل توانايي در كنكوري خواندن دروس بدون پشتوانه هاي علمي لازم و عمق مطالعاتي موفق به كسب اين امتياز مي شوند. عدالت آموزشي كه مهمترين هسته عدالت اجتماعي است اقتضا مي كند كه دوره كارشناسي ارشد، فرصت مناسبي براي شايستگان و نخبگان علمي كشور فراهم كند تا اين دوره به شكوفايي دانش و توليد علم در كشور منتهي شود و كارشناسي ارشد به دكاني ديگر براي اخذ مدرك و درجه معيشت تبديل نگردد. شايسته سالاري اگر در مراكز علمي و دانشگاهي ما تحقق نيابد قطعا در هيچ يك از ساحتهاي مديريتي جامعه محقق نخواهد شد. آزمون كارشناسي ارشد مي تواند معيار مناسبي براي سنجش و پرورش نخبگان علم گرا و دانش پژوه باشد تا جامعه دانايي محور آينده محقق شود..

 شمارش معکوس براي آغاز بيست و ششمين جشنواره فيلم فجر شروع شده است و صداي بال سيمرغ ها، کم کم به گوش مي رسد. مشتاقان هنر هفتم و اهالي هنر و سينما به ويژه منتقدان و نويسندگان سينمايي به تدريج کوله بار خويش را براي سفري ده روزه به عالم تصوير و دنياي مجازي و پرده يي سينما آماده مي کنند هرچند در جهان رسانه يي و تصويري معاصر، گويي ديگر ميان عالم واقعي و خيالي فاصله چنداني نيست و قدرت تصوير و دوربين و تکنولوژي هاي ديجيتال ميان مجاز و واقعيت، نسبتي اين هماني برقرار کرده است و چه بسا به گفته بودريار تصوير واقعيت واقعي تر و باشکوه تر از حقيقت آن به ديده بنشيند و بسيار جذاب تر، چشمگيرتر و عظيم تر از آنچه هست جلوه گري کند. سينما در جشنواره فيلم فجر اتفاقاً به دليل رسانه يي شدن و خود سوژگي به  تصوير بدل و بر هويت خويش دميده و موجب فربهي آن مي شود. در واقع سينما خود موضوع سينما شده و کسوتي رسانه يي به تن مي کند؛ کسوتي که سينما را فراتر از ماهيت دروني خويش به ساحت بيروني اش مي کشاند و به افکار عمومي معرفي و عرضه مي کند. يعني فراتر از جريان هاي سينمايي و مباحث تخصصي فيلم، خود سينما به عنوان يک مديوم و ابژه سرگرم کننده و مسرت بخش و البته تامل برانگيز و اثرگذار به نمايش خود مي پردازد و دست کم اين فايده را دارد که منزلت و جايگاه خويش را در ساختار فرهنگي- اجتماعي موجود، يادآوري کند و به نمايش بگذارد. در اين ضيافت باشکوه، سينما نه به خاطر فيلم ها و قصه ها و بازيگران و... که سينما به ماهو سينما اهميت مي يابد و بازارگرمي مي کند تا لااقل يک بار هم شده حتي به شيوه يي پروپاگاندايي اين هنر جذاب اما فقير در کشورمان براي مدت کوتاهي به طور جدي مورد توجه قرار گيرد و در صدر اخبار و تيتر و عکس ها باشد.اگر سينما را يک هنر - صنعت - رسانه بدانيم، در هنگامه جشنواره اين گزاره آخري است که برجستگي مي يابد و سينما به واسطه تکيه بر اين جزء خويش خودنمايي مي کند و به رقص درمي آيد.

جشنواره فيلم فجر بيش از هر چيز، لذت سينما رفتن و تماشاي فيلم در سالن سينما را که اين روزها به دليل بحران مخاطب و ورشکستگي اقتصاد سينما به نوستالژي غم انگيز بدل شده بازتوليد مي کند و حيات مي بخشد، در واقع جشنواره فيلم فجر فرصتي است براي بازخواني و احياي کنش سينما رفتن و فيلم ديدن که در رهگذر روزمرگي ها و دشواري تامين معيشت به فراموشي سپرده شده است يا به واسطه بسط غيرعقلاني و غيراخلاقي رسانه هاي جايگزين و کپي رايت و قاچاق فيلم ها، مورد بي مهري و کم توجهي قرار گرفته است. در اين يخ زدگي و دلزدگي فرهنگي، حضور جشنواره فيلم فجر به عنوان يکي از بزرگ ترين و مهم ترين اتفاق فرهنگي کشور جداي از سطح کيفي و چگونگي قضاوت و داوري و خط قرمز هاي هميشه موجود، غنيمتي است که بايد قدر آن را دانست و با استفاده از مديريت درست رسانه يي و هنري، آن را به فرصتي ارزشمند جهت فرهنگ سازي و خلق عادت هاي صحيح فرهنگي در حوزه سينما تبديل کرد. شب هاي جشنواره براي سينماگران همچون شب هاي قدر حرفه يي مي ماند که تقدير يک سال ديگر آنها را رقم مي زند و نتايج آن قطعاً در سرنوشت حرفه يي آنان بسيار تاثير مي گذارد. چه بسا نتايج اين ماراتن سينمايي، سرآغاز يک جهش هنري در کارنامه يک سينماگر يا نقطه پاياني حرکت او شود.به طور کلي جشنواره فيلم فجر را مي توان در سه حوزه مختلف مورد بررسي قرار داد؛ مخاطب عام و خاص، کارگرداني و بازيگري. البته ديگر مشاغل موجود در سينما نيز تحت الشعاع اين اتفاق قرار مي گيرند اما شدت و ضعف آن کمتر از موارد فوق است.

قطعاً در حوزه کارگرداني و بازيگري جشنواره فيلم فجر به عاملي اثرگذار و سرنوشت ساز در نقد شغلي و هنري آنان تبديل مي شود که مي تواند در موفقيت يا شکست هاي احتمالي آتي اثرگذار باشد اما قوام و دوام جشنواره به مخاطبان آن وابسته است و با قبض و بسط آن دچار دگرگوني و تحول مي شود. فراموش نشود آنچه در اين مقال بيش از هر چيز اهميت دارد و محور تحليل قرار گرفته خود جشنواره به عنوان يک اتفاق بزرگ فرهنگي و سينما در مقام ميزبان اصلي اين جشن است. از اين منظر سينما در نسبت با مخاطب شناخته مي شود و هويت مي گيرد لذا جشنواره فيلم فجر در اين خاستگاه به فرصت عشق بازي علاقه مندان سينما با معشوقه قديمي شان مي ماند که گويا در هياهوي سرگيجه آور زندگي مدرن شهري دمي فرصت خلوت کردن با يار فراموش شده را غنيمت بدانند و با تنفس در فضاي فرهنگي جشنواره، گمشده خويش را در آغوش بگيرند. بخش عمده يي از اين تجربه شيرين به فرصت درک و تعامل مخاطبان سينما به ويژه منتقدان و نويسندگان سينمايي با عوامل سينما به ويژه کارگردان هاي مولف و مورد علاقه آنها برمي گردد و البته لذت ديدار دوستان و اهالي مطبوعات و سينما نيز خود بر شيريني اين ميهماني مي افزايد. همه آناني که در سال گذشته در سينما فلسطين تجربه تماشاي فيلم سنتوري و پس از آن پرسش و پاسخ با استاد مهرجويي را داشته اند، لذت تماشاي فيلم به ويژه آثار بزرگان سينما در جشنواره را کاملاً درک کرده اند، از سوي ديگر مخاطبان عام و مردم عادي نيز اگرچه سينما را نه به عنوان يک کنش عقلاني و جدي اما در مقام يک سرگرمي و تجربه مفرح مي پذيرند و از تجربه آن لذت مي برند.مردمي که در روزهاي عادي حتي در روز شنبه که قيمت بليت نيز نيم بها است ميل چنداني براي رفتن به سينما ندارند، تا نيمه هاي شب هاي سرد زمستاني در صف هاي طولاني جشنواره مي ايستند تا حتي يک بار هم شده لذت فيلم ديدن در جشنواره و چه بسا افتخار و پز روشنفکرانه آن را تجربه کنند. اما دريغ از تعميم اين تجربه و کنش فرهنگي که به عنوان يک خرده فرهنگ اجتماعي در جامعه ما نهادينه نشده است. جشنواره فيلم فجر فراتر از کارکردهاي ذاتي و ماهوي خويش اگر بتواند به نهادينه کردن فرهنگ فيلم ديدن در سينما کمک کند و لذت تماشاي فيلم در سينما را به سطح فرهنگ جامعه تعميم دهد براي سينماي ايران کافي است.